الآخوند الخراساني ( مترجم وشارح : مهركش احسان )
304
غاية السؤول في شرح كفاية الأصول ( فارسى )
المسمى بها 1 ) مع 2 ) مشاهده مىكنيد زيدان و زيدون بر دو فرد يا چند فرد از چند معنى ( زيدين على و زيدين حسن و همينطور در جمع ) دلالت دارد و همانطور كه قبلا گفتيم تثنيه و جمعى حقيقى است كه بر دو فرد چند فرد از يك معنى دلالت كند در حالى كه در اينجا اينچنين نيست . « 1 » مضافا بر اينكه اعلام شخصيه داراى معانى كلى نيستند تا داراى دو يا چند فرد باشند پس بناچار بايد بگوئيم كه چنين استعمالاتى تأويلى و مجازى است يعنى ابتدا در معناى اعلام شخصيه تصرف مىكنيم و از آن به عنوان المسمى به فلان ياد مىكنيم و بعدا از المسمى به فلان دو فرد يا چند فرد از زيد يا عمر را اراده مىنمائيم . 1 ) اعلام [ دومين جواب اخوند به اعتراض وارد شده ] 2 ) جواب دوم به اين اعتراض : همانطور كه در پاورقى عرض كرديم بر فرض ما قائل باشيم كه در تثنيه و جمع ، اتحاد لفظى كفايت مىكند و علاوه بر آن نيازى به اتحاد معنوى ( يعنى دو فرد از زيدين على ) نيست و تثنيه و جمعها در اعلام شخصيه حقيقى بوده و مجازى نمىباشد و همينطور بر فرض ، تثنيه و جمع در غير اعلام شخصيه مثل عين جاريه و باكيه نيز
--> ( 1 ) - به عبارت ديگر ما در تثنيه و جمع اتحاد لفظى را كافى نمىدانيم بلكه علاوه بر اتحاد لفظى ( يعنى اتحادى كه الفاظ باهم دارند مثلا زيدان و زيدون الفاظشان يكى است ، زيد و زيد در تثنيه و زيد و زيد و زيد در جمع ) بايد معانى آنها هم با هم يكى باشد يعنى زيدان دلالت بر دو فرد از يك معنى داشته باشد مثلا زيدان دلالت بر زيد بن على و زيد بن على داشته باشد و همينطور در جمع ، در حالى كه در اينجا فقط اتحاد لفظى موجود است و اتحاد معنوى در كار نيست و معانى آنها باهم ديگر تفاوت دارد . البته بعضى در تثنيه و جمع قائلند كه فقط اتحاد لفظى كفايت مىكند و نيازى به اتحاد معنوى نيست اما جواب اول به اين اعتراض بر مبناى اين است كه در تثنيه و جمع هر دو اتحاد لازم است .